Guja - Sluice on Masurian Channel

Guja

Tags: Guja

(Ilość opinii: 1)

Guja

Warto skupić się na jedynej na trasie Kanału Mazurskiego w całości ukończonej i co więcej działającej śluzie w Guja. Przed śluzą koryto przegradza jaz. Nad jej dolnymi wrotami zbudowano most z drogą. Natomiast obok stoi budynek strażnicy, zamieszkiwany przez śluzowego i jego rodzinę.

Śluza Guja jest obiektem zabytkowym. Została nie tylko wykończona w 100%, ale działa do dziś, regulując poziom wody w jeziorze Rydzówka. Wysokość spiętrzania wody wynosi w przybliżeniu 10 m. Jest to śluza komorowo-dokowa. Górne wrota są zbudowane jak w większości śluz na terenie kraju. Są one dwuskrzydłowe i obracane. Dno górnego kanału jest doskonale widoczne i jest to właśnie taka wysokość jak szczyt śluzy Leśniewo Górne. Z górnego tarasu śluzy rozciąga się widok na drugi jaz walcowo-obrotowy o wysokości spiętrzania 3,4m.

Budowa Kanału Mazurskiego, mającego połączyć Wielkie Jeziora Mazurskie z Pregołą i Bałtykiem, rozpoczęła się w 1911 r. Kanał był projektowany do przepływu statków o wyporności 240 ton. Przebiega w sztucznych wykopach lub specjalnych nasypach ziemnych. Dla pokonania 111 metrów różnicy poziomów między Łyną i Mamrami zbudowano dziesięć olbrzymich śluz, w tym pięć po stronie polskiej. Długość kanału wynosi 51,5 km, na terenie Polski 22 km .

W zamyśle budowniczych Kanał Mazurski miał służyć jako droga wodna od Wielkich Jezior Mazurskich do rzeki Pregoły i dalej do Bałtyku. Oprócz roli swoistego „łącznika”, dodatkowo miał pomóc w osuszeniu 17 tysięcy hektarów mazurskich łąk. Planowano używanie go również do produkcji energii elektrycznej. Pierwsze wzmianki dotyczące budowy Kanału odnaleziono około roku 1865. Jak na owe czasy było to niezwykle śmiałe przedsięwzięcie hydrotechniczne, zakładające wiele unikalnych nowych rozwiązań. Ostatecznie budowę rozpoczęto w roku 1911, ale w 1914 przerwano ją ze względu na wybuch I wojny światowej. Prace wznowiono w 1934 i prowadzono je do 1940. Wtedy też zostały ponownie wstrzymane. Oficjalnie uznano całą konstrukcję za nieopłacalną i ostatecznie zaniechano dalszych prac.