Wielkopolski Park Narodowy został utworzony w celu ochrony polodowcowej rzeźby terenu oraz unikatowych zespołów roślinnych i zwierząt. Powstał w 1957 roku, jako siódmy z kolei park narodowy w Polsce, a jego powierzchnia wynosi obecnie 7584 ha. Historia starań o jego utworzenie sięga 1922 r., kiedy to z inicjatywą taką wystąpił prof. Adam Wodziczko, który już wówczas zwrócił uwagę na niezwykle urozmaicony krajobraz tego obszaru.

KRAJOBRAZ

Rzeźba terenu Wielkopolskiego Parku Narodowego charakteryzuje się obecnością szeregu form polodowcowych. Południowa część Parku graniczy z rozległą pradoliną /Waraciańsko-Odrzańską/, którą płynie w dolnym biegu rzeka Samica wraz z Kanałem Mosińskim. Wzdłuż pradoliny rozciąga się wał moreny spiętrzonej z najwyższym szczytem – Osową Górą /132 m n.p.m./. Największą powierzchnię Parku zajmuje falista bądź płaska wysoczyzna morenowa, wznosząca się 80 - 95 m n.p.m., urozmaicona licznymi rynnami jeziornymi. W obrębie wysoczyzny występują wzgórza kemowe, pagórki ozowe, oczka polodowcowe i głazy narzutowe. We wschodniej części

Parku przebiega przełomowa dolina Warty o stromej krawędzi z licznymi rozcięciami erozyjnymi.

Szatę roślinną Parku tworzą przede wszystkim lasy, pokrywające 61% powierzchni. W zależności od warunków siedliskowych są to: bory sosnowe, bory mieszane /sosnowo-dębowe/, kwaśne dąbrowy, dąbrowy świetliste, grądy /lasy dębowo-grabowe/, łęgi wiązowo-jesionowe i olsy. W sąsiedztwie Warty spotykamy łęgi topolowo-wierzbowe. Dość dużą powierzchnię /29%/ stanowią grunty rolne. Mniejszy obszar /6%/ zajmują wody, głównie jeziora rynnowe, wśród których za prawdziwą perłę krajobrazu uchodzi Jez. Góreckie z wyspą Zamkową. Niewielka powierzchnia /4%/ przypada na zabudowania, drogi itp.

Nazwa jeziora Powierzchnia w ha Głębokość max. /m/

FLORA

Urozmaicona konfiguracja terenu oraz różnorodność warunków wodnych i glebowych sprzyja różnorodnym wymaganiom roślin Parku. Występuje tu około 1120 gatunków roślin naczyniowych co stanowi 70% flory środkowej Wielkopolski, 148 gatunków mszaków, 150 gatunków porostów, 500 gatunków glonów, 800 gatunków grzybów. Wiele roślin podlega ustawowej ochronie, jak: jarząb brekinia, pełnik europejski, grążel żółty, grzybienie białe, lilia złotogłów oraz rozmaite storczyki.

FAUNA

Fauna WPN charakteryzuje się bogactwem gatunków należących do różnych grup systematycznych. Najliczniejszą grupę stanowią owady – około 3 tys. gatunków. Niektóre z nich, jak np. drwalnik paskowany,

brudnica mniszka cetyniec mniejszy, cetyniec większy, i przypłaszczek granatek wyrządzają w drzewostanach znaczne szkody. Liczne gatunki owadów objęte są ochroną prawną, m. in.: jelonek rogacz, kozioróg dębosz, trzmiele. Wody Parku obfitują w ryby, reprezentowane przez 26 gatunków, takich jak: szczupak, certa, boleń, lin, okoń. Na terenie Parku zarejestrowano około 220 gatunków ptaków lęgowych i przelotnych.

Z rzadszych wymienić należy bielika, kanię rudą, żurawia, zimorodka, kraskę i dzięcioła czarnego. Na Jez. Góreckim, gromadzi się każdej jesieni, przed odlotem na zimę, kilka tysięcy gęsi zbożowych i białoczelnych. Z ssaków w lasach Parku spotykamy m.in.: jelenie, sarny, dziki, borsuki, kuny i lisy.

OBSZARY OCHRONY ŚCISŁEJ

Na najcenniejszych pod względem przyrodniczym terenach Parku wyznaczono 18 obszarów ochrony ścisłej, o łącznej powierzchni 260 ha. Należą do nich: Bagno Dębienko, Bór Mieszany, Czapliniec, Grabina im. prof. Adama Wodziczki, Jez. Budzyńskie, Jez. Góreckie, Jez. Kociołek, Jez. Skrzynka, Las Mieszany na Morenie, Nadwarciański Bór Sosnowy, Pod Dziadem, Pojniki, Puszczykowskie Góry, Sarnie Doły, Suche Zbocza, Świetlista Dąbrowa na Wysoczyźnie, Trzcielińskie Bagno oraz Zalewy Nadwarciańskie. Na szczególną uwagę zasługuje obszar ochrony ścisłej Grabina, obejmujący najbardziej naturalny fragment lasu dębowo-grabowego na terenie Parku. Lasy takie zajmowały niegdyś znacznie większą powierzchnię.

POMNIKI PRZYRODY

Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej, w szczególności okazałych rozmiarów drzewa, głazy, jaskinie itp. W WPN pomnikami przyrody są 32 drzewa / głównie dęby szypułkowe/ oraz jeden głaz narzutowy, tzw. Głaz Leśników, o obwodzie przekraczającym 10 m.

TURYSTYKA I EDUKACJA

Wielkopolski Park Narodowy jest najbardziej atrakcyjnym terenem położonym w sąsiedztwie Poznania. Rocznie odwiedza go ponad 1 milion turystów. Przez Park przebiega 5 szlaków pieszych, którymi wyznaczono kilka tras wycieczkowych. Do najciekawszych należy trasa z Osowej Góry do Jezior. Część dróg i ścieżek udostępniono także dla rowerzystów oraz miłośników jazdy konnej.

Od 2 czerwca 1998 roku w siedzibie WPN w Jeziorach czynny jest Ośrodek Muzealno-Dydaktyczny (przemianowany w 2006 roku na Centrum Edukacji Ekologicznej), w skład którego wchodzi Muzeum Przyrodnicze, Leśna Szkoła, sala audiowizualna, cztery ścieżki dydaktyczne i Terenowa Stacja Edukacyjna. Podstawę ekspozycji muzealnej stanowią zbiory dawnego muzeum przyrodniczego w Puszczykowie. W Leśnej Szkole, podczas czterogodzinnych zajęć, młodzież zapoznaje się z bogactwem przyrodniczym Wielkopolskiego Parku Narodowego. Od 2001 roku w ramach Ośrodka funkcjonuje Terenowa Stacja Edukacyjna, która mieści się w zabytkowej wieży z XIX w., usytuowanej na wzgórzu kemowym koło Szreniawy. Na parterze przygotowano ekspozycję dotyczącą historii terenów Parku i okolic. Na szczycie budowli czynny jest punkt widokowy.

Wstęp do Muzeum:

• Bilet normalny: 5 zł.
• Bilet ulgowy: 3 zł.
• Bilet rodzinny: 3 zł.
• Pomoce dydaktyczne do zwiedzania muzeum: 2 zł.
• Projekcja filmowa lub slajdów w sali audiowizualnej: 2 zł.
• Zezwolenie na rozpalenie ogniska w wyznaczonych miejscach na terenie Parku.......40 zł. lub 100 zł. /w soboty i w dni powszednie po godz. 15.00/ + koszty opału /150 zł./mp
• Wynajęcie stacji turystycznej: 150 zł. – do 4 godz., 250 zł. – powyżej 4 godz.
• Wynajęcie sali audiowizualnej: 200 zł./godz. 22%
• Wynajęcie sali konferencyjnej dużej: 150 zł./godz. 22%
• Wynajęcie sali konferencyjnej małej: 70 zł./godz. 22%
• Wykorzystanie obiektu Dyrekcji w Jeziorach oraz terenu wokół obiektu: 200 zł./godz. 22%

Muzeum czynne:

• od godz. 700 – 1500 (pon. – pt.)
• od godz. 1000 – 1700 (niedz. i święta)
• /Jednorazowo ekspozycje muzealne może zwiedzać grupa nie przekraczająca 30 osób./
• Projekcja w sali audiowizualnej jest możliwa w przypadku grupy min. 20 osób.

Zajęcia dydaktyczne – „Leśna Szkoła” (wraz z projekcją w sali audiowizualnej)

• Pora letnia: 01 marca – 31 października
• Szkoły spoza terenu Parku – 8 zł. (wstęp do muzeum płatny)
• Szkoły z terenu Parku – 8 zł. (wstęp do muzeum bezpłatny)

• Pora zimowa: 01 listopada – 28 lutego
• Szkoły spoza terenu Parku – 6 zł. (wstęp do muzeum płatny)
• Szkoły z terenu Parku – 6 zł. (wstęp do muzeum bezpłatny)

Grupy na zajęcia dydaktyczne nie mogą przekraczać 25 osób. Przy większej liczbie osób uczestnicy zajęć będą dzieleni na dwie grupy.

Prelekcja w terenie dla grup odwiedzających Park: 20 zł.

Parkingi WPN:

• 5 zł. – sam. os.
• 15 zł. – autobusy

Opłata za wstęp na teren WPN:

• 1,50 zł. – bilet ulgowy
• 3 zł. – bilet normalny

Przewodnik po Parku:

• 50 zł./4 godz.
• 100 zł./8 godz.