Zamek Krzyżacki w Radzyniu Chełmińskim

Radzyń Chełmiński, miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim. To tu podczas urlopowych wojaży warto odwiedzić potężne ruiny zamku krzyżackiego, dominujące nad okolicą, stanowiące największą atrakcję Radzynia Chełmińskiego.

Zamek gotycki zbudowano, jak większość krzyżackich warowni z tamtego okresu, na planie kwadratu (52 x 52 m) z czterema narożnymi wieżami, z wewnętrznym dziedzińcem krużgankowym. W północno-zachodnim narożniku stała masywna ośmioboczna wieża. Dostępu do tej siedziby komturów broniły solidne mury i głęboka fosa. Dzięki łaskawości historii nie był poddanym licznym przebudowaniom, co pozwalało traktować go jako drugi co do wielkości zamek w państwie krzyżackim. Potężniejszy był jedynie Malbork.

Dziś zamek radzyński to już niestety tylko pokaźnych rozmiarów wspomnienie dawnej świetności potężnego niegdyś Zakonu i miejsce wypraw miłośników historii stosunków polsko-krzyżackich. Z okazałej niegdyś warowni najlepiej przetrwało jej południowe skrzydło, w której jest kaplica. Podobnie jak wieża, której fundamenty widoczne są na dziedzińcu. Istnieją zewnętrzne mury pozostałych skrzydeł, zachowane w dolnych partiach, a także fundament ośmiobocznej wieży na dziedzińcu. Odgruzowano część piwnic pod skrzyłem południowym i wschodnim, a w kaplicy zorganizowano niewielką wystawę, której najciekawszym punktem jest makieta zamku i miasta.

Dla miłośników turystyki zamkowej dostępna jest jedna z wieżyczek narożnych. Jeśli już o tym wspominamy, to dobrze uprzedzić wszystkich turystów o czekających tu na nich utrudnieniach związanych z wejściem na ową wieżyczkę. Otóż zmieszczą się tam tylko osoby szczupłe i nie wysokie. Ci, którym dane będzie znaleźć się na górze, mogą napawać się bez granic widokiem malowniczych okolicznych pól, wsi.

Specjalne atrakcje:

Do innych zabytków Radzynia Chełmińskiego należą:

• gotycki kościół św. Anny z pierwszej połowy XIV wieku, w którym znajduje się pomnik Jana Długosza (1415-80), słynnego polskiego historyka i kronikarza. 
• gotycka kaplica cmentarna św. Jerzego z 1340 r., fundowana w 1285 r. przez Konrada von Thierberga.
• dwór „Na Zielonym Wzgórzu” z przełomu XVIII i XIX w. Drewniany i otynkowany, wzniesiony na piwnicach ceglanych, sklepionych kolebkowo, będących pozostałością starszego budynku.
• kilka klasycystycznych kamienic w rynku (plac Towarzystwa Jaszczurczego), gł. z 1. poł. XIX w.
• głaz narzutowy z herbem miasta i datą 1593 r.,
• grodzisko średniowieczne (około 300 m na południowy-wschód od zamku) pruskie z VI/XI wieku.

Zamek Krzyżacki

W XIII wieku znajdowała się tu osada Rasin, a przy niej gród należący do wojewody mazowieckiego Krystyna. Gród miał na celu obronę przed najazdami Prusów. W 1231 roku przekazano go Krzyżakom. Zakonnicy pierwotnie wznieśli tu umocniony obóz, ale już w 1234 roku zbudowali na jego miejscu drewniano-ziemny gród warowny. Tak w latach 1275-1310 powstała tu monumentalna budowla, której pozostałości możemy podziwiać do dziś. W we wrześniu 1410 roku zamek został zdobyty i zniszczony przez powracające spod Malborka wojsko polskie. Już w październiku Krzyżacy próbowali go odbić, ale bezskutecznie. Do Zakonu wrócił w 1411 roku, po pierwszym pokoju toruńskim. Trawiony licznymi wojnami i skomplikowanymi kolejami losów, które dotknęły te tereny nie miał szansy, aby na przestrzeni wieków pozostać w nienaruszonym stanie.

We wrześniu 1628 roku zamek został zniszczony przez Szwedów. Uszkodzeniu uległy głównie skrzydła północne i zachodnie oraz brama wjazdowa podzamcza. Od 1780 roku zamek był sukcesywnie rozbierany, a cegły z niego uzyskane przeznaczono na budowę ratusza i miejscowych domostw. Dopiero w 1837 na wskutek protestów mieszkańców zaprzestano rozbiórki zamku. Od 1908 roku zamek otoczony jest stałą opieką konserwatorską. Odbudowano m.in. dach nad kaplicą, którą w latach sześćdziesiątych XX wieku zastąpiono pokrywą z żelbetu. Zrekonstruowano mury warowni, a jej obszar otwarto dla ruchu turystycznego. Zamek jest własnością prywatną.

Zamek udostępniony jest do zwiedzania od maja do końca września w godzinach 10.00-19.00

Na zwiedzanie można umówić się  w recepcji pobliskiego Hotelu Pod Jaszczurem (tel. 56 688 60 41)

Bilet wstępu na teren zamku kosztuje 8 zł (normalny) i 5 zł (ulgowy).